دستگاه روتاری اواپراتور یکی از دستگاههای مهم در آزمایشگاههای شیمی،دارویی،صنایع غذایی،نفت و پتروشیمی میباشد که جهت جدا کردن حلال از نمونه های مورد نظر بکار میرود.
دستگاه روتاری اواپراتور به نامهای تقطیردرخلا یا هضم و تقطیر و یا Rotary Evaprator یا Vacum distillation معروف است.
بسیاری از محصولات واکنش های شیمیایی به شکل روغنی و مایعات ویسکوز با گرانروی بالا هستند که جدا کردن حلال از این مواد بدون استفاده از روتاری اواپراتور تبخیر حلال ها چه بسا اگر حلال های سنگین باشند چالش بر انگیز است. اما با استفاده از این دستگاه براحتی و حتی در طول چند دقیقه میتوان محصول خالص و بدون حلال را به دست آورد.
زیرا حتی حلالهای با نقطه جوش پایین هم مدتی زمان میبرد تا در آون یا هوای آزاد تبخیر شوند. از طرفی دیگر بسیاری از حلال ها اگر در آون یا محیط آزمایشگاه قرار بگیرند، میتوانند بخاراتی تولید کنند که خطر زا یا بوی ناخوشایندی را در اطراف پخش کنند.
تقطیر برای جداسازی محلولهایی که اجزا آن دمای جوش بالایی در فشار اتمسفری دارند روش مناسبی است .
روتاری اواپراتور اغلب برای جداسازی حلالهایی با نقطه جوش پایین مانند هگزان یا اتیل استات از ترکیباتی که در دما و فشار اتاق به حالت جامد هستند، بکار میرود.
تقطیر در خلاء یا تقطیر تحت خلاء Vacuum distillation یکی از روشهای آزمایشگاهی و صنعتی برای تقطیر و جدا سازی محلولهای مایع است.
دستگاه روتاری اواپراتور ،دستگاه آزمایشگاهی پیشرفته و ابزاری کلیدی برای تبخیر ملایم و جداسازی حلالها از نمونههای شیمیایی بدون آسیب به ترکیبات حساس میباشد .
عملکرد و مکانیسم کار روتاری
عملکرد روتاری اواپراتور بر پایه سه اصل کلیدی میباشد : چرخش، حرارت و خلا
-
چرخش: فلاسک حاوی نمونه با سرعت کنترلشده (معمولاً ۵۰ تا ۲۵۰ دور در دقیقه) میچرخد. این حرکت، نیروی گریز از مرکز ایجاد میکند که مایع را بصورت لایه نازک روی دیواره داخلی فلاسک پخش میکند. نتیجه افزایش سطح تماس با حرارت و تسریع تبخیر بدون ایجاد “bumping” (جوش ناگهانی و پاشش مایع) است.
-
حرارت: فلاسک در یک حمام گرمایشی (معمولاً آب یا روغن) غوطهور میشود. دما معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ درجه سانتیگراد تنظیم میشود تا حلال تبخیر شود، اما نمونه آسیب نبیند.
-
خلأ: سیستم خلأ فشار داخل سیستم را به کمتر از فشار اتمسفری (معمولاً ۱۰ تا ۱۰۰ میلیبار) کاهش میدهد. این کاهش نقطه جوش حلال را پایین میآورد؛ برای مثال، نقطه جوش اتانول از ۷۸ درجه سانتیگراد به حدود ۲۰ درجه کاهش مییابد. بخار تولیدشده به کندانسور منتقل شده، خنک میشود و بصورت مایع جمعآوری میگردد.
این مکانیسم ترکیبی، تبخیر را تا ۵ برابر سریعتر از روشهای سنتی میکند و بازده بالایی (تا ۹۹%) در بازیابی حلال ارائه میدهد.
اجزای اصلی دستگاه روتاری اواپراتور
روتاری اواپراتور از اجزای دقیق و هماهنگی تشکیل شده است:
-
فلاسک تبخیر (Evaporation Flask): ظرف شیشهای پیرکس برای قرار دادن نمونه،
-
موتور چرخشی (Rotary Motor): برای چرخاندن فلاسک با سرعت قابل تنظیم.
-
حمام گرمایشی (Heating Bath): وان آب یا روغن با کنترل دما برای گرم کردن یکنواخت.
-
کندانسور (Condenser): لوله شیشهای خنککننده (با آب، یخ خشک یا چیلر) برای متراکم کردن بخار.
-
فلاسک جمعکننده (Receiving Flask): برای ذخیره حلال بازیابیشده.
-
سیستم خلأ (Vacuum System): شامل پمپ خلأ، کنترلکننده و تلهها برای جلوگیری از ورود بخار به پمپ.
-
مکانیزم بالابر (Lift Mechanism): برقی برای بالا و پایین بردن فلاسک، افزایش ایمنی.
-
لوازم جانبی: مانند سنسورهای دما، کنترل دیجیتال و تلههای سرما برای حلالهای فرار.
روتاری اواپراتور در دو طرح متفاوت ارائه شده است
۱ دستگاه روتاری اواپراتور طرح IKA
۲ دستگاه روتاری اواپراتور طرح هایدولف
کلیه دستگاهها دارای یکسال گارانتی و ده سال خدمات پس از فروش میباشند.

